01 记录与登记册
DECODE R1854“Mantova enciphered letters”有五张图像(I8411–I8415),被编目为“不明”,使用图形符号。每张纸顶部都有档案员的批注:“1428 · 22 ap(ri)le Roma”(编号戳23)、“1428 · 9 Ag.to Roma”(24)、“1428 · 6 novembre Forlì”(26),等等。这些图像不属于公有领域,因此此处一张也不转载。
| 图像 | 日期、地点 | 发信人 | 语言 | 密码符号 | 状态 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 罗马,1428年4月22日 | Pandolfo Malatesta,帕特雷大主教(有署名) | 拉丁语,三段密文 | 262 | 未读出 |
| 2 | 罗马,1428年8月9日 | 不具名代理人(一个菱形标记) | 拉丁语,全部为密文 | 1,802 | 已读出,96.6% |
| 3 | Forlì,1428年11月6日 | “famulus et servulus Ricc. de Mutiliana” | 意大利语,明写与密文混合 | 894 | 当时已读出;重新解读,97.2% |
| 4 | 罗马,1430年2月13日 | Francesco de’ Cattanei | 拉丁语,全部为密文 | 1,537 | 已读出,96.7% |
| 5 | 罗马,1430年2月21日(背面) | Francesco de’ Cattanei | 拉丁语,三行 | 199 | 读出 |
配套记录 R1853“Mantova keys”是 Gonzaga 文书处的密码登记册,约始于1401年。其第一张列有“Zifra cum Malatesta d(omi)ni Pandulfi”、“Zifra nova cum fratribus de Malatestis”以及两套“cum Karolo de Malatestis”的密钥,后面各张上有1406–1419年的密钥(其中一套给 Carlo Malatesta,1417年12月8日)。它们都是由字母和数字构成的简单替换,没有一套能让这些信读通。DECODE 上其他曼托瓦记录(R7858–R7888,Archivio Gonzaga E.I.2 busta 423)是16、17世纪的密钥。
02 罗马,1428年8月9日:为 Gonzaga 家族议婚
整封信都是密文:37行图形符号和数字,日期明写为“Rome die viiii augusti”。它使用约四十个字母符号、十来个虚码、表示 con、et 和 -rum 的音节符号,以及两个词代码,其中一个出现两次,即“in domo [·] Senensis”和“cum prefato [·]”,指锡耶纳枢机主教。开头部分解读如下:
Heri Iohannes de Orlandis, quam primum me vidit, dixit michi quod ser Victorius eomet die venit ad ipsum dicens dominam comitissam velle facere id totum quod placet et Iohanni predicto. Verum quia ipse incipiebat tunc prandere, dixit se ad eum reversurum et dicturum latius de ista materia. Postea cum heri sero plures essemus congregati in domo [cardinalis] Senensis pro quodam actu scolastico et cenaturi cum prefato [cardinali] …
Ser Vittorio 接着转述伯爵夫人的答复:就她本人而言,她同意女儿的这门亲事,但她的臣民不满意,“quia dominatio vestra nimium distat, si ibi contingeret aliquod sinistrum; et quod Carolus est nimis iuvenis ad talia”。所议的新郎是 Gianfrancesco 的儿子 Carlo,当时十一岁。domina Palma 的表亲们和教皇的侄子 Antonio Colonna 作为谈判各方出现。全文(标出了存疑的段落)见 reading_p2.md。
03 Forlì,1428年11月6日:Malatesta 家族、乌尔比诺与教皇
这封信用意大利语写成,明写文字中间插着几段密文。一位同时代人在每个符号上方用细小淡淡的字迹写下明文字母,并把三个词符号注为人名:el signor Malatesta、li fioli del signor marchese 和 el papa。行间注约三分之二可以辨读。注中有据可查的三十个符号值(每个出现2到56次),加上根据上下文确定的少数罕见符号,就解读出了全部894个符号:
… a ciascuno pare che questo acto sia molto dannoso a le signor Malatesta et cusì, perché [el] dà ad intendare a molti che el papa fia cum loro. Se la S.V. havesse da papa fare questa impresa insieme cum lo signor Malatesta [e] conte d’Urbino, la S.V. se faria una grande signore in pocho tempo. Bene che el signor Malatesta è riputato così povaro, molti se copriano per lui …
线人报告说,总督暗中偏袒侯爵的儿子们,而乌尔比诺伯爵 Guidantonio da Montefeltro 与 Giovanni de Ramberto 秘密往来,已引起怀疑。全文:reading_p3.md。
04 罗马,1430年2月:Francesco de’ Cattanei 的消息
Cattanei 2月13日的信同样全部是密文,是第三种同音替换体系,带有表示 et、con 和 -rum 的符号;他把 x 写成“cx”(dicxit、reducxit)。这是一份新闻信。尊贵的 Carlo 大人谈到与路易国王联姻结盟。Giovanni de Orlandis(即1428年那封信中的人)的一艘桨帆船劫了一艘加泰罗尼亚船,自己又在加埃塔被俘,损失五千杜卡特。卡斯蒂利亚国王向阿拉贡施压。里米尼诸领主的一位使节一无所获地离开了。接着是:
dominus a[rchi]episcopus de Patrasio cum licencia domini nostri dare volebat temporale dominium dominio Venetorum, et illud defenderet ab infidelibus. Dominus noster fecit proponere cardinalibus. Responderunt melius est perdere quam Venetis tradere, quia una vice recuperabitur; set si Veneti haberent, recuperare nunquam esset possibile.
这位大主教就是第一封信的发信人 Pandolfo Malatesta。Patrasio 是符号拼出的城市名,即意大利语 Patrasso 的拉丁化形式:Patras 后面那两个用密钥读作 i 和 o 的符号是它的词尾,而不是一个单独的词(2026年9月30日更正;之前的版本把它们印成了未读出的“io”)。帕特雷于1430年落入巴列奥略家族之手。信的其余部分涉及 Niccolò da Tolentino 的文书长、一位被解除绝罚的修道院长,以及预计前来罗马的六位博洛尼亚市民,“duos de maioribus, duos de mediocris, et duos de diminutivis”。第二封信(2月21日)背面的三行密文报告了里米尼的使节:“dominus Astorgius et dominus Bartolomeus anbasiatores dominorum de Arimino die lune comparuerunt coram comisariis et producxerunt mandatum et certas copias bullarum auctenticatas … credo parum iuvabit”,以及明写的“denarios non habeo pro expensis”。全文:reading_p4.md。
05 Pandolfo Malatesta,1428年4月22日:未能解读
第一封信以明写开头,报告刚传到罗马的米兰公爵与同盟之间的和约(费拉拉和约,1428年4月19日),“licet nondum publicatam”。Pandolfo 写道,他为妹夫想出了一些“valde utilia”的计划,机密部分分三段跟在后面:“decrevi ne”之后(58个符号)、“quo modo valeat”之后(70个)和“nolit rem ipsam negligere”之后(134个)。符号形似字母(ſſ、η、ʒ、H、cc、∩、I、ƀʒ、v、ꭏ),中间随意散布着分隔符。
它们解读不出来。重合指数为0.056,有29种符号,约44%的符号像元音,这指向一种接近单表替换的体系。然而用拉丁语和意大利语(15、16世纪模型和现代模型)做模拟退火,加或不加词间空格,给虚码计代价,区分元音与辅音类别,按行、按词和整体倒序,把双字符号拆开或合并,都毫无结果。同一个求解器即使在12%的符号被损坏的情况下,也能解出一段266个字母的单表替换合成拉丁文。第二遍逐符号转录更正了三处误读,结果没有变化。登记册里的 Malatesta 密钥与这些符号有几种字形相同(ſt、H、Λ、v、ꭏ、ƀʒ),但数值不同。最好的线索是 Pandolfo 1438年3月1日的那封信,几乎通篇是密文(ASMn, AG, b. 1081, c. 159–160),其同时代的意大利语译文留存了下来(b. 840, c. 95),并由 Anna Falcioni 刊印。如果它的密码属于同一家族,这一对就能给出密钥。其图像不在网上。
06 方法
所有转录都根据 DECODE 图像做出,放大4–13倍裁切。在1428年8月那封信中,三角形符号29次出现中有21次后接符号17,由此确定了 q 和 u。随后,基于本项目共用拉丁语模型的同音替换退火器得出了拉丁词,再逐符号、逐次出现重新评分,把虚码和形似字形区分开,并对照图像确认:粗的 ∇ 是 s,而细的带点 ∇ 是虚码;带尾巴的圆圈是 p,而普通圆圈是 h。Cattanei 的密钥也是这样复原的。第二遍转录拿着密钥逐个符号对照图像核查,作了209处更正,把形似字形区分开(斜的与圆的 b、i 和 o;η 和 9)。Forlì 那封信的密钥来自同时代的行间注,而每段密文都是从符号本身解读的,而非依据那淡淡的行间注。
07 仍不确定的部分
- Pandolfo Malatesta,1428年4月22日:三段共262个符号,未能解读(没有密钥;见上文)。
- 罗马,1428年8月9日:“in filium [·]”中的词代码(出现一次),以及第15、19、26、28和31–35行存疑段落中的约60个符号(例如“habet [in] num[ero] de ve[..]”);等级 M–I。
- Forlì,1428年11月6日:两个没有行间注的符号(其中一个出现两次),以及存疑词中的约25个符号(“de Ianus(?) ubi(?)”、“dice cavad(?)”)。
- 罗马,1430年2月13日:“leonebi … re[∂]bs”(第4行)、“a-mhi episcopus”(第14行,预期为 archiepiscopus)、“debert onorio”(第20行)、“domicus”(第22行);逐字母解密出但未能确认身份的人名:Trrusius(?)、Berardelus、Bonifacius de Meana(?)、Canedulum(?)。
08 资料来源
- DECODE R1854(信件,5张图像)和 R1853(Gonzaga 密码登记册,14张图像),de-crypt.org/decrypt-web/RecordsView/1854。图像版权 © Archivio di Stato di Mantova;此处不予转载,因为发表须经档案馆许可。
- Anna Falcioni,“Pandolfo Malatesti e il concilio ecumenico di Ferrara (1438)”,附录刊印了 ASMn, AG, b. 840 c. 95 和 b. 1081 c. 159–160 中的1438年信件;以及 A. Falcioni,“La crittografia e le cifre diplomatiche della cancelleria di Sigismondo Pandolfo Malatesti”,Quaderni dell’Accademia Fanestre 3(2004),187–190(未见)。
- “Malatesta, Pandolfo”,Dizionario Biografico degli Italiani(Treccani),其中引用了他存于 ASMn, AG, E.XXVII.2, b. 1081 的部分加密的亲笔信。
转录、密钥、求解器和读出文本见代码库文件夹 targets/r1854/。
