01 記錄與登記冊
DECODE R1854“Mantova enciphered letters”有五張影象(I8411–I8415),被編目為“不明”,使用圖形符號。每張紙頂部都有檔案員的批註:“1428 · 22 ap(ri)le Roma”(編號戳23)、“1428 · 9 Ag.to Roma”(24)、“1428 · 6 novembre Forlì”(26),等等。這些影象不屬於公有領域,因此此處一張也不轉載。
| 影象 | 日期、地點 | 發信人 | 語言 | 密碼符號 | 狀態 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 羅馬,1428年4月22日 | Pandolfo Malatesta,帕特雷大主教(有署名) | 拉丁語,三段密文 | 262 | 未讀出 |
| 2 | 羅馬,1428年8月9日 | 不具名代理人(一個菱形標記) | 拉丁語,全部為密文 | 1,802 | 已讀出,96.6% |
| 3 | Forlì,1428年11月6日 | “famulus et servulus Ricc. de Mutiliana” | 義大利語,明寫與密文混合 | 894 | 當時已讀出;重新解讀,97.2% |
| 4 | 羅馬,1430年2月13日 | Francesco de’ Cattanei | 拉丁語,全部為密文 | 1,537 | 已讀出,96.7% |
| 5 | 羅馬,1430年2月21日(背面) | Francesco de’ Cattanei | 拉丁語,三行 | 199 | 讀出 |
配套記錄 R1853“Mantova keys”是 Gonzaga 文書處的密碼登記冊,約始於1401年。其第一張列有“Zifra cum Malatesta d(omi)ni Pandulfi”、“Zifra nova cum fratribus de Malatestis”以及兩套“cum Karolo de Malatestis”的金鑰,後面各張上有1406–1419年的金鑰(其中一套給 Carlo Malatesta,1417年12月8日)。它們都是由字母和數字構成的簡單替換,沒有一套能讓這些信讀通。DECODE 上其他曼託瓦記錄(R7858–R7888,Archivio Gonzaga E.I.2 busta 423)是16、17世紀的金鑰。
02 羅馬,1428年8月9日:為 Gonzaga 家族議婚
整封信都是密文:37行圖形符號和數字,日期明寫為“Rome die viiii augusti”。它使用約四十個字母符號、十來個虛碼、表示 con、et 和 -rum 的音節符號,以及兩個詞程式碼,其中一個出現兩次,即“in domo [·] Senensis”和“cum prefato [·]”,指錫耶納樞機主教。開頭部分解讀如下:
Heri Iohannes de Orlandis, quam primum me vidit, dixit michi quod ser Victorius eomet die venit ad ipsum dicens dominam comitissam velle facere id totum quod placet et Iohanni predicto. Verum quia ipse incipiebat tunc prandere, dixit se ad eum reversurum et dicturum latius de ista materia. Postea cum heri sero plures essemus congregati in domo [cardinalis] Senensis pro quodam actu scolastico et cenaturi cum prefato [cardinali] …
Ser Vittorio 接著轉述伯爵夫人的答覆:就她本人而言,她同意女兒的這門親事,但她的臣民不滿意,“quia dominatio vestra nimium distat, si ibi contingeret aliquod sinistrum; et quod Carolus est nimis iuvenis ad talia”。所議的新郎是 Gianfrancesco 的兒子 Carlo,當時十一歲。domina Palma 的表親們和教皇的侄子 Antonio Colonna 作為談判各方出現。全文(標出了存疑的段落)見 reading_p2.md。
03 Forlì,1428年11月6日:Malatesta 家族、烏爾比諾與教皇
這封信用義大利語寫成,明寫文字中間插著幾段密文。一位同時代人在每個符號上方用細小淡淡的字跡寫下明文字母,並把三個詞符號注為人名:el signor Malatesta、li fioli del signor marchese 和 el papa。行間注約三分之二可以辨讀。注中有據可查的三十個符號值(每個出現2到56次),加上根據上下文確定的少數罕見符號,就解讀出了全部894個符號:
… a ciascuno pare che questo acto sia molto dannoso a le signor Malatesta et cusì, perché [el] dà ad intendare a molti che el papa fia cum loro. Se la S.V. havesse da papa fare questa impresa insieme cum lo signor Malatesta [e] conte d’Urbino, la S.V. se faria una grande signore in pocho tempo. Bene che el signor Malatesta è riputato così povaro, molti se copriano per lui …
線人報告說,總督暗中偏袒侯爵的兒子們,而烏爾比諾伯爵 Guidantonio da Montefeltro 與 Giovanni de Ramberto 秘密往來,已引起懷疑。全文:reading_p3.md。
04 羅馬,1430年2月:Francesco de’ Cattanei 的訊息
Cattanei 2月13日的信同樣全部是密文,是第三種同音替換體系,帶有表示 et、con 和 -rum 的符號;他把 x 寫成“cx”(dicxit、reducxit)。這是一份新聞信。尊貴的 Carlo 大人談到與路易國王聯姻結盟。Giovanni de Orlandis(即1428年那封信中的人)的一艘槳帆船劫了一艘加泰羅尼亞船,自己又在加埃塔被俘,損失五千杜卡特。卡斯蒂利亞國王向阿拉貢施壓。裡米尼諸領主的一位使節一無所獲地離開了。接著是:
dominus a[rchi]episcopus de Patrasio cum licencia domini nostri dare volebat temporale dominium dominio Venetorum, et illud defenderet ab infidelibus. Dominus noster fecit proponere cardinalibus. Responderunt melius est perdere quam Venetis tradere, quia una vice recuperabitur; set si Veneti haberent, recuperare nunquam esset possibile.
這位大主教就是第一封信的發信人 Pandolfo Malatesta。Patrasio 是符號拼出的城市名,即義大利語 Patrasso 的拉丁化形式:Patras 後面那兩個用金鑰讀作 i 和 o 的符號是它的詞尾,而不是一個單獨的詞(2026年9月30日更正;之前的版本把它們印成了未讀出的“io”)。帕特雷於1430年落入巴列奧略家族之手。信的其餘部分涉及 Niccolò da Tolentino 的文書長、一位被解除絕罰的修道院長,以及預計前來羅馬的六位博洛尼亞市民,“duos de maioribus, duos de mediocris, et duos de diminutivis”。第二封信(2月21日)背面的三行密文報告了裡米尼的使節:“dominus Astorgius et dominus Bartolomeus anbasiatores dominorum de Arimino die lune comparuerunt coram comisariis et producxerunt mandatum et certas copias bullarum auctenticatas … credo parum iuvabit”,以及明寫的“denarios non habeo pro expensis”。全文:reading_p4.md。
05 Pandolfo Malatesta,1428年4月22日:未能解讀
第一封信以明寫開頭,報告剛傳到羅馬的米蘭公爵與同盟之間的和約(費拉拉和約,1428年4月19日),“licet nondum publicatam”。Pandolfo 寫道,他為妹夫想出了一些“valde utilia”的計劃,機密部分分三段跟在後面:“decrevi ne”之後(58個符號)、“quo modo valeat”之後(70個)和“nolit rem ipsam negligere”之後(134個)。符號形似字母(ſſ、η、ʒ、H、cc、∩、I、ƀʒ、v、ꭏ),中間隨意散佈著分隔符。
它們解讀不出來。重合指數為0.056,有29種符號,約44%的符號像母音,這指向一種接近單表替換的體系。然而用拉丁語和義大利語(15、16世紀模型和現代模型)做模擬退火,加或不加詞間空格,給虛碼計代價,區分母音與子音類別,按行、按詞和整體倒序,把雙字元號拆開或合併,都毫無結果。同一個求解器即使在12%的符號被損壞的情況下,也能解出一段266個字母的單表替換合成拉丁文。第二遍逐符號轉錄更正了三處誤讀,結果沒有變化。登記冊裡的 Malatesta 金鑰與這些符號有幾種字形相同(ſt、H、Λ、v、ꭏ、ƀʒ),但數值不同。最好的線索是 Pandolfo 1438年3月1日的那封信,幾乎通篇是密文(ASMn, AG, b. 1081, c. 159–160),其同時代的義大利語譯文留存了下來(b. 840, c. 95),並由 Anna Falcioni 刊印。如果它的密碼屬於同一家族,這一對就能給出金鑰。其影象不在網上。
06 方法
所有轉錄都根據 DECODE 影象做出,放大4–13倍裁切。在1428年8月那封信中,三角形符號29次出現中有21次後接符號17,由此確定了 q 和 u。隨後,基於本專案共用拉丁語模型的同音替換退火器得出了拉丁詞,再逐符號、逐次出現重新評分,把虛碼和形似字形區分開,並對照影象確認:粗的 ∇ 是 s,而細的帶點 ∇ 是虛碼;帶尾巴的圓圈是 p,而普通圓圈是 h。Cattanei 的金鑰也是這樣復原的。第二遍轉錄拿著金鑰逐個符號對照影象核查,作了209處更正,把形似字形區分開(斜的與圓的 b、i 和 o;η 和 9)。Forlì 那封信的金鑰來自同時代的行間注,而每段密文都是從符號本身解讀的,而非依據那淡淡的行間注。
07 仍不確定的部分
- Pandolfo Malatesta,1428年4月22日:三段共262個符號,未能解讀(沒有金鑰;見上文)。
- 羅馬,1428年8月9日:“in filium [·]”中的詞程式碼(出現一次),以及第15、19、26、28和31–35行存疑段落中的約60個符號(例如“habet [in] num[ero] de ve[..]”);等級 M–I。
- Forlì,1428年11月6日:兩個沒有行間注的符號(其中一個出現兩次),以及存疑詞中的約25個符號(“de Ianus(?) ubi(?)”、“dice cavad(?)”)。
- 羅馬,1430年2月13日:“leonebi … re[∂]bs”(第4行)、“a-mhi episcopus”(第14行,預期為 archiepiscopus)、“debert onorio”(第20行)、“domicus”(第22行);逐字母解密出但未能確認身份的人名:Trrusius(?)、Berardelus、Bonifacius de Meana(?)、Canedulum(?)。
08 資料來源
- DECODE R1854(信件,5張影象)和 R1853(Gonzaga 密碼登記冊,14張影象),de-crypt.org/decrypt-web/RecordsView/1854。影象版權 © Archivio di Stato di Mantova;此處不予轉載,因為發表須經檔案館許可。
- Anna Falcioni,“Pandolfo Malatesti e il concilio ecumenico di Ferrara (1438)”,附錄刊印了 ASMn, AG, b. 840 c. 95 和 b. 1081 c. 159–160 中的1438年信件;以及 A. Falcioni,“La crittografia e le cifre diplomatiche della cancelleria di Sigismondo Pandolfo Malatesti”,Quaderni dell’Accademia Fanestre 3(2004),187–190(未見)。
- “Malatesta, Pandolfo”,Dizionario Biografico degli Italiani(Treccani),其中引用了他存於 ASMn, AG, E.XXVII.2, b. 1081 的部分加密的親筆信。
轉錄、金鑰、求解器和讀出文字見程式碼庫資料夾 targets/r1854/。
