中文譯本 · 原作 Daniel Bourdeau《Unsolved Historical Ciphers》 以 CC BY 4.0 釋出,本頁由 JIC 翻譯,非原作者官方版本,譯文如有出入以英文原頁為準 · 檢視英文原頁 ↗
⊥ e ∂ T ♀ #o ʟ · ♀ ʟ # ‡ ♁ = ♀ o- f · P ∂ c Γ Π ‡ -o F
p r o p t e r · t r a c t a t u m · n o b i s c u m
ki = Rustanus · ka/ke = Passa · le = 查理五世 · 51 = pax

奧格斯堡 → 君士坦丁堡 · 帶程式碼音節的圖形符號同音替換密碼 · 1548年1月23日

斐迪南一世致駐 Porte 使節 Giovanni Maria Malvezzi,1548年1月23日

斐迪南一世
發信人斐迪南一世

布達佩斯,Hadtörténelmi Levéltár(軍事史檔案館),1548/3 · DECODE R366,八頁,拉丁語。

這封信大部分是明寫的拉丁語;敏感段落共約三頁,用了密碼。金鑰在 DECODE 上,館藏號相同(R367)。把它套用到五段密文上,可以得出其大意:第 5、6 頁幾乎連貫,第 1、7 頁部分讀出。網上沒有找到解讀;這封信可能刊印於 Austro-Turcica 1541–1552(1995),但未查閱。

Daniel Bourdeau · 釋出於 · 更新於

方法:用已知金鑰讀出 · 程度:部分(密文的 83%)

摘要。1548年1月23日,斐迪南一世從奧格斯堡寫信給他駐 Porte 的常駐使節 Giovanni Maria(Johann)Malvezzi,回覆 Malvezzi 的四封來信。DECODE 一直把這封信標為僅部分解密,其圖片需要登入才能檢視。信的大部分是關於邊境襲擾和盜匪的明寫拉丁語;有五段、約三頁用圖形符號加密。金鑰就在 DECODE 上,以同一館藏號另立一條記錄(R367,字母表的第二份副本為 R386),因此不需要密碼分析。工作量在於一個符號一個符號地轉錄難認的筆跡,因為有一族符號同時用於 u、e 和 t,只能靠拉丁語的語義區分。信中的政治內容都在密文裡。斐迪南告訴他的使節,法國人正以種種欺詐手段企圖破壞和約,原因只有一個:他們不敢以自己的兵力進攻查理五世,便想讓蘇丹的資源轉而對付他。蘇丹和 Rüstem Pasha 不應懷疑查理和斐迪南對和約的誠意。密文其餘部分講錢:拖欠的 2,800 杜卡特和來年的 1,500 杜卡特,共 4,300 杜卡特,由正帶著現款啟程的秘書 Justus de Argento 交付;另有一位銀行家提供最高 3,000 杜卡特的常設信貸,憑 Malvezzi 簽字的票據在威尼斯償還。第 5、6 頁幾乎連貫地解密;第 1、7 頁部分解密,仍有短段未開。

01 信件與金鑰

R366 是斐迪南本人的信,八頁,以 Egregie fidelis dilecte. Accepimus quaternas literas tuas 開頭,以 Datum in nostra et Imperii Ciuitate Augusta Die XXIIJ Mensis Januarij Anno Domini MDXLVIIJ 結尾,署名 Ferdinand,有副署,收信地址為 Joanni Marie Malvetio in Constantinopoli。密文段落分佈在第 1、4、5、6、7 頁,總是夾在一句明寫句子的中間,因此明寫部分的拉丁語可以連續檢驗解密結果。

金鑰不必重建。在 DECODE 上搜尋 R366 附近的記錄,找到了三條館藏號相同或相近的姊妹記錄:R367,“Rex Ferdinandus I. ad Malvezium, a° 1548”(軍事史檔案館 1548/3, 1),四頁,給出 Tabella I 和 Tabella II:帶同音符的字母表、雙字母對應的數字,以及兩份程式碼音節表;R386(National Széchényi Library,Quart. Lat. 2254. 15),一頁標題為 Chiffre Johann Malvezzi’s 的紙,載有同一字母表並列出了虛碼;以及 R368,同一館藏號下另一張簡短的密文紙條,標註 ad 2,並不是這封信的解讀。R367 和 R386 是後來檔案人員對金鑰表的重建;與這封信完全吻合。

02 密碼體系

一種帶同音符的單表密碼,用圖形符號書寫:鍊金術和行星符號(♀、♁、⊙、☉)、希臘字母(λ、π、α、Π),以及取別的值的拉丁字母:a 是 s,c 是 b,e 是 r,f 是 m,k 是 e,M 是 a,P 是 n,T 是 p,v 是 f。每個常用字母有兩三個符號。雙字母用數字表示:3 = cc,4 = dd,5 = ff,6 = gg,7 = ll,8 = mm,12 = tt,13 = ss,14 = rr,15 = pp,16 = nn,另有 50 = bellum,51 = pax。

虛碼包括夾進密文的整個看似拉丁語的詞(etiam, idcirco, atque, cum, Porro, Dar, Der, Dec, spo, spu)以及零散字母(b、d、n、z、π)。因此一段密文看上去似乎散佈著拉丁語單詞,而恰恰是這些部分毫無意義。同樣的詞在密文別處也作為真正的詞出現,用符號拼寫出來。

一份簡短的音節名碼本涵蓋了主要人物:ki = Rustanus(Rüstem Pasha),ka/ke = Passa,le = 皇帝查理五世,Bi = 法國國王,Ab = 法國人,Nas/Ras/ye = 蘇丹,Nis = Junus Bey,Sis = Ibrahim Pasha,Ros = 波斯人,Vb = 波蘭國王,zes = 王后 Isabella,zis = John Sigismund,zos = 修士 George(Martinuzzi),zi = 匈牙利,Cad = 君士坦丁堡,Eb = 使節,Mis = Justus de Argento。

實際困難在於筆跡。有一族符號(杆上一個小圈,單獨出現、帶第二個圈或帶一個十字)同時充當 u、e/ae 和 t,而區分它們的筆畫常常丟失。每個這樣的符號都得靠拉丁語來確定,所以下面的解密有些地方連貫,有些地方斷續。

03 Porte 的法國人

最長的政治段落在第 4 頁,從一句關於和約的明寫句子中引出,又回到明寫。密文部分為:

… Galli tam multipliciter et dolose hanc pacem subuertere conantibus, qui sane id non ob aliam causam faciunt quam ut, ex quo Rex Galliae et sui similes sacram Caesaream et catholicam regiam maiestatem, fratrem et dominum nostrum charissimum, uiribus suis lacessere non audent, imperatoris Turcorum sumptibus … contra maiestatem suam Caesaream …; quae sibi ab illis praeter aequum et honestum adimi nihil patitur … Sed magnitudo eius atque etiam ipse Rustanus Passa dubitare — [明寫:] minime debent de syncera fide et animo et Maiestatis suae Caesareae et nostro erga hanc pacem.

譯文。法國人正以種種方式、用欺詐手段企圖推翻這一和約;他們這樣做沒有別的原因,只因為法國國王及其同類不敢以自己的兵力進攻皇帝——斐迪南最親愛的兄長——便想讓這件事由蘇丹出錢來辦。但蘇丹和 Rüstem Pasha 本人絕不應懷疑皇帝以及斐迪南對這一和約的誠意。

幾行圖形密碼符號,夾雜拉丁語虛碼詞,接入明寫的拉丁語
第 4 頁,關於法國人那段的結尾:密文中有虛碼詞 Porro、atque etiam、Der、spo、Dar 和程式碼音節 ki.ka.(Rustanus Passa),以 … ipse Rustanus Passa dubitare 結束,接回明寫的 minime debent de syncera fide et animo et Maiestatis suae Caesareae。圖片:Hadtörténelmi Levéltár,布達佩斯,1548/3,第 4 頁,經由 DECODE R366。

這就是這段文字要加密的原因。兩側的明寫部分是1547年停戰協議的尋常事務:越過匈牙利邊境的襲擾、在漫長戰爭年月裡靠劫掠為生的盜匪、遞到 Rüstem Pasha 那裡的申訴。而對伊斯坦布林法國使節一夥的指控,以及承認哈布斯堡家族多麼需要蘇丹相信他們,才是不能讓信使讀到的部分。

04 使節的錢款

密文的後半部分,從第 4 頁底部貫穿第 5、6 頁,講的是 Malvezzi 的薪俸以及錢如何送到君士坦丁堡。這是信中最連貫的一段。

Quo uero ad intertentionem, tibi per proximas literas nostras significauimus nos decreuisse ut tibi pro tua ordinaria intertentione et pro reliquis extraordinariis sumptibus, quos pauci momenti esse posse nobis ostensum est, mille quingenti ducati annuatim numerentur, exceptis sumptibus … mittendis tabellariis propriis faciendi erunt, de quibus tibi solutionem seorsim curaturi sumus. Mandabimusque Justo de Argento, secretario nostro, qui cum pecuniis propediem se in uiam dabit, ut a te computum de receptis et expositis accipiat. Per eundem quoque Justum tibi summam illam duorum millium et octingentorum ducatorum, quos te isthic non solum pro tuo intertenendo et sustento, sed in aliis etiam negotiis nostris expositos debere nobis scripsisti, necnon mille et quingentos ducatos pro tua intertentione ad futurum unum annum, a prima die mensis Martii nunc uenturi computandum, transmittemus: ita quod ab ipso Justo summam quattuor millium et trecentorum ducatorum simul accipies. Praeterea scribimus Gulielmo S[…], sicuti et Argento, litterarum huiusmodi exemplo uidebis, ut in casu aliquo ingruentis necessitatis (de qua nos tam tempestiue admonere non ualeres) tibi ad requisitionem tuam, in una uel pluribus uicibus, usque ad tria milia ducatorum nomine nostro, mediante aliquo honesto et conuenienti interesse, de quanto tu et Justus cum eo conuenire debebitis, mutuo dare non recuset, et securus esse debeat se, ad exhibitionem chirographi tui et nominatione nostra, solutione Venetiis, indubitanter habiturum et accept[at]urum esse. Volumus autem et requirimus, pro tua erga nos fide, … non nisi in necessariis … ut secretarius noster cum pecuniis isthuc uenturus eum secum adducat.

譯文。關於他的給養:上一封信說過每年 1,500 杜卡特,涵蓋他的日常開支和較小的額外開銷,其他費用除外。他必須派出的專差信使,費用另行支付。斐迪南的秘書 Justus de Argento 不日將帶著錢啟程,並向 Malvezzi 收取一份收支賬目。斐迪南託他帶去 Malvezzi 來信說在那裡墊付的 2,800 杜卡特——不僅用於他自己的生活,也用於國王的其他事務——以及從下一個3月1日起算的來年 1,500 杜卡特:一次收到共 4,300 杜卡特。此外,斐迪南正寫信給一位銀行家 Gulielmo S[…],並抄送 Malvezzi 和 Argento,請他在出現來不及及時稟報宮廷的緊急需要時,應 Malvezzi 的請求,以國王的名義分一次或多次借給他最多 3,000 杜卡特,利息須公道合理,由 Malvezzi、Justus 和放貸人商定;放貸人憑 Malvezzi 以國王名義簽字的票據,可確保在威尼斯獲得償還。斐迪南信賴他的忠誠,囑咐他只在確有需要時動用。還要物色一名代理人,由秘書帶錢時一併帶去。

05 其他段落

第 1 頁,部分解密。它接在一句明寫句子之後——那句說 Malvezzi 的一些報告是寫給斐迪南的秘書們的——內容圍繞他與 Rüstem Pasha 談話時所說的話:sermone … [ki ke = Rustanus Passa] … tecum habitos … odium propter tractatum nobiscum … pacis constituendae autor, nunc uero conseruandae promotor [et] defensor sibi conciliarit … praeterea quid … responderis——接回明寫的 et quid pro eiusdem pacis conseruatione faciendum censeas。Rüstem 是促成和約、如今又維護和約的人,也因與哈布斯堡家族打交道而招致敵意;斐迪南想知道 Malvezzi 是怎麼回答他的。

第 6 頁底部,部分解出:如果 Rüstem 盤問,Malvezzi 可以怎麼說,以及有關邊境(in eiusdem confiniis)與和約的內容。

第 7 頁,部分解密:俘虜問題。涉及奉蘇丹之命扣押的人以及被俘的國王臣民:de captiuis quos iussu Imperatoris Turcorum … si necesse fuerit … subditos captos fuisse intellexerimus … quod ad … seruandae pacis sinceritatem pertinet——然後是明寫的結尾,Et haec sunt quae in praesentiarum ad literas tuas respondenda duximus.

06 尚存問題

07 來源

筆記、實際使用的金鑰和逐行讀法:targets/malvezzi1548/。